FeTAp 61

FeTAp 61
FeTAp 61

Het standaard telefoontoestel van de (West)Duitse Bundespost werd ingevoerd in 1963. Bijgenaamde der graue Maus (voor de grijze versie natuurlijk) volgde dit toestel de bakelieten W48 op, die sinds eind jaren 40 het standaard toestel was geweest.

FeTAp staat voor FernsprechTischApparat en 61 voor het jaar 1961. De wandversie heet dan ook FeWAp. Het toestel werd ontwikkeld door Siemens & Halske, SEL (Standard Electrik Lorenz) en Richard Bosse & Co. De Nederlandse T65 lijkt zeer sterk op dit toestel.

SEL BTMC Assistent
SEL BTMC Assistent

De vorm van de behuizing is nagenoeg hetzelfde als die van de Assistent, een ontwikkeling van BTMC en SEL. Wel is, net zoals bij zoveel nazaten van de Assistent, een handgreep aan de achterzijde toegevoegd.

Natuurlijk had de FeTAp 61 wel andere elektronica, onderplaat en kiesschijf. Het toestel werd door allerlei fabrikanten in licentie gebouwd, en er zijn ontzetten veel varianten.

Er zijn ongeveer 20 miljoen stuks van gemaakt en voor veel West-Duitsers was dit de eerste telefoon die ze ooit hadden. De aanblik van dit toestel maakt bij velen ook dezelfde nostalgische gevoelens los, als de T65 bij veel Nederlanders.

Kleuren

FeTAp 61 Oranien
FeTAp 61 Oranien

Tot 1970 was het toestel alleen verkrijgbaar in grijs, daarna ook in okergeel (ockergelb), zalm rood (lachsrot), fel oranje (hellrotorange) en varen groen (farngrün). Daarnaast zijn er door de jaren heen, vaak op bestelling, andere kleuren in kleine oplagen gemaakt. Helaas voor mij is een rode versie moeilijk te vinden en doorgaans vrij prijzig.

Versies

De meest voorkomende versies zijn de 611 (zonder aardtoets) en de 612 (met aardtoets).  Andere varianten hebben dan nog een blinker of een omschakelaar naar andere toestellen of een inbouwde kostenteller, waarbij het derde cijfer de variant aangeeft.

Doorzichtig

FeTAp 61 transparant
FeTAp 61 transparant

Zoals gezegd is een echt rode moeilijk te vinden. Ik wist wel een doorzichtig exemplaar op de kop te tikken. Anders dan de T65, waarvan een doorzichtige versie verkocht werd aan het grote publiek als het model Delft, is een doorzichtige FeTAp 61 maar in hele kleine aantallen gemaakt. Het diende vooral als showmodel en voor educatieve doeleinden.

Sterke gelijkenis met de T65, plagiaat?

T65 zonder aardtoets
T65 zonder aardtoets

De gelijkenis met de T65 is opvallend. Vooral de behuizing van FeTAp 61 en die van de T65 lijken zoveel op elkaar, dat ze moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. Menig verzamelaar heeft zich wel eens vergist door een T65 voor een FeTAp 61 aan te zien of andersom. Zelf ik: ik dacht ooit 2 T65s op te pikken die iemand me aangeboden had. Pas bij aankomst stelde ik vast dat het om FeTap 61s ging.

Er zijn in deze periode meerdere kunststof telefoons uitgebracht. Bijna ieder westers land had zijn eigen model. Frankrijk had de S63, Zwitserland Tischstation Modell 70, Zweden de Dialog, en zo voort,  en allemaal leken ze wel een beetje op elkaar. De overeenkomsten tussen de FeTAp 61 en de T65 waren echter wel heel er groot. En kennelijk zijn er toch de nodige opmerkingen over gemaakt, want de PTT voelde kennelijk de noodzaak om in haar boek over 100 telefoon uit 1981 uit te leggen dat er toch beslist geen sprake was van plagiaat en later nog eens in een boekje over telefoondesign uit de late jaren 80. In hoeverre er nu echt beschuldigingen over plagiaat geuit zijn en wie die heeft geuit en in welke vorm is me niet duidelijk en heb ik vooralsnog niet boven water kunnen halen.

In mijn collectie

Dit is weer zo’n model dat, hoewel het niet echt in mijn collectie past, toch steeds zijn weg blijft vinden naar mijn telefoonkamer. Ik had al een keer een oranje exemplaar in gebrekkig staat gekregen, later kocht ik een partij telefoons waar een doorzichtig exemplaar bij zat. En ten slotte heb ik, ten tijde van dit schrijven, ook nog eens 2 grijze exemplaren gekregen. Het is natuurlijk geweldig om zo’n klassiek toestel eens in het echt te zien en nader te kunnen bestuderen. Daarnaast komen ze goed van pas bij het schrijven van dit artikel, dat eigenlijk niet op mijn website mag ontbreken. Toch zal ik proberen in de toekomst een ander, goed, huis voor deze telefoons te vinden. Wel hou ik mijn ogen open voor een rood exemplaar natuurlijk.